12 maj

Akapity

1. Wprowadzenie

Akapity, czyli wcięcia w tekście właściwym, służą do oddzielenia od siebie pewnych sekwencji myślowych. Akapit stanowi zazwyczaj osobny etap refleksji i każde zdanie powinno być kontynuacją poprzedniego. Jednym słowem, akapit powinien charakteryzować się spójnością wewnętrzną i zewnętrzną. Akapit, podobnie, jak cały tekst, posiada budowę trójczłonową — jest to tzw. rama lub formuła akapitowa. Składa się na nią: informacja początkowa (teza wyjściowa), wypowiedź rozwijająca oraz podsumowanie. Przyjmuje się, że akapit mogą stanowić minimum dwa zdania złożone (tylko wyjątkowo można stosować akapity jednozdaniowe). Na jednej stronie powinny się znaleźć co najmniej dwa akapity, nie jest to jednak reguła sztywna (Zenderowski, 2008).

2. Szerokość wcięcia i wielkość odstępu międzyakapitowego

Szerokość (głębokość) wcięcia akapitowego zazwyczaj wynosi od 1 do 1,5 firetu. Starajmy się unikać stosowania odstępu międzyakapitowego poprzez wstawienie jednego, pustego wiersza — jako tako wygląda to jedynie w składzie w chorągiewkę (a i to z dużym przymrużeniem oka). Jeśli jednak koniecznie chcemy zastosować to rozwiązanie, nie używajmy wcięcia akapitowego.

2. Kiedy nie stosujemy wcięć akapitowych?

Wróćmy do samej definicji akapitu — jest to podstawowy sposób dzielenia tekstu na mniejsze fragmenty w celu zwiększenia czytelności tekstu. Jeśli tak, to nie ma potrzeby używania wcięcia dla pierwszego akapitu, a także dla akapitu następującego po tytule rozdziału lub śródtytule. Pierwszy akapit wszakże jest wyróżniony z samego faktu bycia pierwszym, natomiast tytuły lub śródtytuły wyróżniamy zmianą kroju pisma i/lub światła międzywierszowego. Dokładanie do tego wcięcia w akapicie pod (śród)tytułem jeszcze bardziej zwiększa chaos [2]. Oczywiście, wcięć akapitowych nie stosujemy dla tytułów i śródtytułów oraz nie wcinamy akapitu, w którym zastosowaliśmy inicjał1.

3. Wdowy, bękarty i sieroty

Stosując akapity należy unikać tzw. wdów, bękartów i sierot. „Wdową” nazywa się wiersz występujący na końcu akapitu, który liczy sobie mniej niż siedem znaków (nie liter). Z kolei „bękart” to ostatni wiersz akapitu, który nie mieści się u dołu strony i zostaje przeniesiony do góry strony następnej. Celem uniknięcia tych błędów należy przeformułować zdanie lub zastosować opcję zagęszczania odstępów między znakami (Zenderowski, 2008). „Sierota” to pierwszy wiersz akapitowy pozostawiony jako ostatni wiersz w łamie (Rys. 1).

Rys. 1. „Wdowa”, „bękart” i „sierota” jako błąd techniczny składu tekstu Źródło: Opracowanie własne — 1 Pomijam kwestię, że najlepiej w ogóle nie stosować inicjałów